P. Chrupek: Jak to się zaczęło, co było impulsem do zapoczątkowania zbieractwa?

Janusz Rolewski: Osięciny i jego okolice mają swój klimat. Wszędzie znajdują się tu ślady przeszłości. Nic dziwnego, że mieszkając tu od urodzenia, odkryłem w sobie pasję zbieracza. Czuję, że te przedmioty mają szczególną wartość. Między innymi dlatego, że tak ich mało. Za socjalizmu takie przedmioty były wyrzucane, bo zastępowały je inne nowoczesne, zminiaturyzowane, pasujące do naszych nowoczesnych wnętrz, komponujące się z innymi przedmiotami. Początkowo zacząłem zbierać żelazka, których obecnie mam w swojej kolekcji ponad 50. Są to te, poczynając od tych na duszę i węgiel drzewny, aż po pierwsze modele na prąd są też mosiężne. Sposób pozyskania jest różny, ale w większości znający mnie ludzie obdarzają mnie nimi, a ja po doprowadzeniu ich do stanu używalności włączam do kolekcji- zbiorów.

P. Chrupek: na regałach widać też radioodbiorniki, maszyny do pisania i bardzo wiele innych rzeczy codziennego użytku, czyżby więc zakres zainteresowania poszerzał się?

Janusz Rolewski: Od niedawna zajmuję się zbieractwem starych radioodbiorników. Przez ostatnie kilka lat udało mi się zgromadzić ponad dziesięć eksponatów. Radiotechniką interesuje się od lat młodzieńczych. Moje radia pochodzą z różnych źródeł - część znalazłem u rodziny, część zdobyłem od znajomych, którzy wiedząc o mojej pasji same oferowały mi ich przekazanie, sądząc, że zdołam je uchronić od zniszczenia, zapomnienia, ciesząc się niejednokrotnie, że uwalniam ich od problemu z wyrzuceniem ich na śmietnik.

Moim celem jest ocalić od zniszczenia odbiorniki, które w prawdzie jeszcze nie wszystkie zasługują na miano zabytkowych, ale jest ich jednak coraz mniej.

Zdobyte przeze mnie radioodbiorniki poddaję renowacji, starając się przywrócić ich dawną świetność. Zachowuję, a nierzadko przywracam ich oryginalność, chociaż nie zawsze udaje mi się zastosować oryginalne części. Jednak najważniejszym moim celem jest przywrócenie ich pełnej sprawności funkcjonalnej. Te kilka eksponatów stanowią na razie zalążek mojej kolekcji, którą mam nadzieję dalej rozwijać.

Pan Janusz dodaje: warto zbierać wszystko co mi wpadnie w rękę, niemniej najbardziej interesują mnie Ĺźelazka. Wszystkie zbierane przedmioty z mojej kolekcji mają “ten klimat” lat minionych, kojarzą się z konkretnymi sytuacjami, wspomnieniami.

Ja mam świadomość, że takich ludzi jak ja jest w kraju mnóstwo. To dobrze, że tylu zapaleńców zajmuje się zbieractwem, bowiem daje nam nadzieję, że młode pokolenie będzie miało okazję zaznajomić się z rzeczami i przedmiotami jakie były w użytku 20,30 czy więcej lat temu. To żywa lekcja historii.

Ponadto jestem po pierwszych rozmowach z dyrektorami osięcińskich szkół i służę swoimi pozycjami dla ewentualnych zainteresowanych osób- uczniów. Mam nadzieję, że zgromadzone tu eksponaty ułatwią i uprzyjemnią im przyswajanie tych informacji - podkreśla pan Janusz. Dodaje, że ważne jest również samo dokumentowanie historii, zabezpieczanie pamiątek, na które często nikt nie zwraca uwagi, traktując stare rzeczy, przedmioty jako złom. A przecież za kilka, kilkanaście lat ich wartość jeszcze wzrośnie.

P. Chrupek: w zbiorach widać też przedmioty etnograficzne ?

Janusz Rolewski: Tak, etnograficzne, nie regionalne – mĂłwi pan Janusz - Czyli niezwiązane ściśle z jakimś regionem. Owszem, są to często ludowe sprzęty gospodarstwa domowego czy sztuka ludowa, ale ich regionalna metryczka nie ma wielkiego znaczenia.
Teren penetracji? Osięciny i okolice, niekiedy giełdy staroci, aukcje internetowe, ale bardzo rzadko. – Obecnie zbierać, jest trudniej. Bardzo wiele osĂłb zwietrzyło okazję do zarobienia pieniędzy kupują, zbierają wszelkie przedmioty mogące następnie być sprzedane, wymienione.

P. Chrupek: Najciekawszy przedmiot w kolekcji? Pytam o najciekawszy przedmiot, jaki udało mu się znaleźć przez te lata Pana pasji?.

Janusz Rolewski: bez wahania to tara szklana. Wiem, że przywędrowała z okolic Rzeszowa, ja zaś zdobyłem mój eksponat w Pilichowie gm. Osięciny. Pochodzi ona z kresów wschodnich, gdzie była używana. Poza tym jest to żelazko z Włoch, elektryczne z podgrzewaczem, najpewniej używane w jakimś zakładzie krawieckim.

W swoim Ĺźyciu widziałem przedmioty rozmaite, sprzęty ludowe codziennego uĹźytku. Dobrze jest się na tym znać. Stąd zbieracze mają sporą wiedzę. Nieraz, jak człowiek znajdzie coś ciekawego i nie wie, z czym ma do czynienia, szuka w literaturze odpowiedzi – co to za przedmiot, do czego słuĹźył, w jakim okresie był zrobiony. Najcenniejszym jednak ĹşrĂłdłem wiedzy byli ci, od ktĂłrych się coś kupowało czy dostawało. To dopiero jest skarbnica wiedzy. To właśnie Ĺźywy przekaz uzupełnia wiedze o kaĹźdym ze zdobytych eksponatĂłw jaki mam w swojej kolekcji. W związku z tym w sytuacji wizyt w moim “mini-muzeum” mĂłgłbym i chciałbym opowiadać, dzielić się posiadaną wiedzą z moimi gośćmi, do czego kaĹźdy przedmiot słuĹźył i jak się nazywa.
Zbieractwo starych przedmiotĂłw – pomijając dreszczyk, jaki przechodzi człowieka, kiedy się coś starego znajdzie – ma teĹź inny, bardzo ludzki wymiar. W starych przedmiotach jest przecieĹź zaklęta pamięć o konkretnych ludziach. Niszcząc je, mordujemy tę pamięć. Nie moĹźemy tego niszczenia zrozumieć.

Nie wszystko udaje się jednak załatwić, rozwiązać, ocalić od zapomnienia. Sam jako mieszkaniec, były uczeń, włączył się wraz z innymi miłośnikami Osięcin, w obronę budynku byłej szkoły podstawowej usytuowanej w pobliĹźu obecnego kompleksu szkolnego w tej miejscowości. Obiekt stanowiący własność osoby prywatnej nadal jednak niszczeje. To waĹźny dla kaĹźdego okres Ĺźycia. Przykładem niech będzie fenomen ostatnich miesięcy-internetowy portal pozwalający na poszukiwanie kolegĂłw i koleĹźanek z lat minionych, co najlepiej obrazuje chęć “powrotu do przeszłości” w sferze bardzo miłych acz niejednokrotnie odległych wspomnień.

P. Chrupek: Na koniec Ĺźyczę znalezienia skarbu Ĺźycia, poszerzenia obecnej kolekcji oraz zrealizowania projektu “mini muzeum” dla uczniĂłw okolicznych szkół.

 

asp. szt. Piotr Chrupek